Amaneix

A la mía filla le ga goyo de tornar la color a las fotos en blanco e negro con Photoshop, asinas que le'n apresto quantas e la deixo que las "pinte", que diz era. Asinas, rechirando en l'archivo, he visto esta que fayé fa un mes se fa u no fa quan ibe a troballar. Las boiras e la orientación este feban un contraluz bien pincho enta la Penya Montanyesa e el macizo de Cotiella. Aora voi a amanar una nueva entrata con fotos d'el domingo, tant e mientres amuestro esta, que me fa prou goyo.

Es Ibons de Barleto

El sabado podié escapar-me a fer una cursa per un troz de la montanya de Bielsa que no conoixebe: la de Barleto. ye un caso curioso, perque encara que ixes ibons viertan auguas cara Bielsa, perteneix a la Comuna de Traseto (Sin, Senyes e Serveto). Talment ixa montanya entrás en la venta de mont con la que se pagoren la casa la Villa e la ilesia de Bielsa.
Pero rai, la parte baixa perteneix a Bielsa, e l'anvista dende es ibons ye espectacular: Cotiella (se veye án ye la Basa la Mora), Penya la Una, Lierga, parte de la Valle Laspunya, cillo de Bachaco, la man pacina de Pineta, Treserols, Astazus, Rubinyera, L'Almunia, Guara, Santa Marina... Pero clar, son a més de 500 metros d'altaria.
Es Ibons son muit pinchos, encara que a yo el que més goyo me fa de totz es que conoixco ye l'Ibón de Plan. Pero estes tamien tienen bel·la coseta. E la puyata ye dura: en primeras el camín d'el Cau que, encara que ye marcato como PR, ye zarrato de barzas, lirolers, ixordicas, carroneras, buixos... totas las plantas que punchan (asinas llevo yo es brazos e las piernas de rastonazos). Quan prencipias a puyar per la ribereta Barleto ya se i veye abetz, pins, chordoneras a punta pala. Pero quan sales ta la tasca... yo nunca no hebe visto tantismas siemprevivas. Tamién i hai muta més variedat de flora (per eixemplo orquidias). E chizartz, mama mía si n'i heba. En veyé més de 100 en la zona alta (per la selva en espanté un, e dimpués un corzo se vengó fendo-me foter un blinco quan m'escanyutó a 6 u 7 metros).
Una vegata que yes alto en es ibons (plens de guardafuents), bien en vale la pena d'asomar-se ta la crencha que da ta l'Ibón d'el Cau (se no tenetz vertigo), perque las vistas son espectaculars.
Aquí tenetz el track, pero paratz cuenta perque el desnivel ye dur e i hai trozos que cal trepar e destrepar una miqueta. No me foi responsable, yo deixo el camín per lo que puyo e baixo. Qui quiera emplegar-lo, ye responsabilidat suya :-)
E el mapa


Una anvista enta Pineta puyando:


Una foto d'el barranco Barleto, ye quasi tot asinas, una sucesión de chicotz churros:
La capan·na e el corral de Barleto cerca ya d'es Ibons:
L'ibón baixo de Barleto:
Una parte de l'ibón alto, debaixo de Suelsa:
El Cau a's pietz, Fuesa, Treserols, Rubinyera, L'Almunia, etc.:
Enta la Vall de Chistau e Cotiella, con Maristás en segundo termino:
Au, salut.

Primer ruta pa GPS: Pineta-Ibón de Marmorés

Ya tos dicié fa uns meses que m'hebe comprato un traste nuevo, el GPS. Encara que no tienga guaire tiempo ni oportunidatz d'ir ta la montanya, per fin l'altro día fayé una ruta e me'l llevé. Aquí tenetz el track pa escargar-lo, no sé se soi el primer que puya las descripcions d'es waypoints en aragonés. Pero se tenetz un traste d'ixes e tos queretz baixar el track, podetz fer-lo. Ye una cursa an que no te puetz cacegar a no estar que alto en Marmorés se te meta la boira preta. Asinas que se fetz montanya e tos la queretz escargar per se a un caso, la tenetz a la vuestra disposición :-)

Maitín espero poder fer una cursa menos trillata, se consigo rematar-la (perque ye dura e aora mismo no soi en forma) ya tos meteré l'enlaz e fotos.
Tos deixo unas fotos de fa uns anyos, quan puyé ta's Astazus.
L'ibón encara chelato a primers de chunio:
E una anvista dende el Volant de Marmorés cara abaixo. Enta la izquierda, es pratos d'abaixo ye Lalarri, e es d'alto La Estiva; a man dreta, Feixa Tormosa e tota la Man Pacina:

martagón e més

Ahier de tardes me'n puyé ta Pineta un par d'horetas, la tarde da pa'l que da (e no te'n queixes que ya ye pro he he). Iy'ibe a veyer se ya heba floreixito el lirio martagón, perque el domingo me'n puye ta Marmorés (mama mía, qué floixo soi, dende que naixió el nin·no no hebe feto montanya en condicions, e ademés d'el puyatón me pesaba la mochila como un buei, total que i puyé tot l'equipo e quasi no fayé fotos de remallato que yere) e quan baixé viyé que no les quedaba guaire. Ya n'i heba en flor, e ixo que estoi que la caloriza que ha feto estes días n'ha cremato quantos, perque se'n veye matas que no van a fer flor. Pos ixo, que bel·laún en trobé, pero siempre en bell medio de lirolers, carroneras e demés maticals punchants que me feban foter uns botes d'el copón mientres mirabe l'enquadre propicio. Pero no me'n baixé guaire contento perque no tenebe guaires opcions pa enquadrar. pero bueno, ya miraré d'escapar-me unaltro rato a veyer se en trobo bell altro que me dé més opcions.
Tos deixo bel·la foto d'el martagón, e de qualque cosa més que me trobé per astí.

E ya quan baixabe me trobé una Cephalantera rubra que nunca no le hebe vista en drento el Parque.
E ahier veyé una orquidia a'l canto el río debaixo de Bielsa, a veyer se maitín deixa de bufar l'aire e le puedo fer bel·la foto en condicions pa poder identificar-la (u que me la identifiquen).
Salut.

Chunio, el mes de las flors

Esto maitín, camín d'el treballo, he parato un ratet an que trobé la Ophrys apifera, e he trobato més orquidias e altras flors con las que m'he he entretenito perque me vagaba una miqueta. Feba una miqueta d'aire, asinas que no he puesto fer tot el que querebe, pero per poder estar una miqueta concentrando-me en las fotos e olvidando el de demés, ya ye pro pa relaixar-me.
E tamién aprofito e puyo qualque foto que fayé el sabado de maitins per aquí per la valle Bielsa.
De hue ye este gladiolo, que fa días que en veigo per las marguins e hue he trobato buen fondo e buena luz, encara que he tenito que tirar de flash pa contrarrestar el contraluz:
Unaltra Ophrys scolopax que m'he trobato cerqueta de l'anterior:
Una parella d'escarabaixos despedindo-se de la primavera u celebrando l'arribata d'el verano. La foto no ye buena perque feba iare e sale una minqueta trepidata, pero la puyo perque salgo en la foto, ¿me i veyetz?:
Esta cuento que ye una orquidia, u a'l menos en pareix, pero no consigo meter-le nombre perque no i sale (u no la sé trobar) en la mía guía:

Una palometa encara medio durmierta perque no l'heba dato el sol:
E aora unas orquidias de Pineta. prencipio per la Dactyloriza fuchsii:

Esta tamién ye Dactyloriza, pero majalis:
Au, estoi que ya ye prou per hue. Salut.

Unas orquidias

Ya fa qualque semaneta que puedo fer bel·la foto a las orquidias, pero como encara no tiengo instalato PS en el portátil (no tos pensetz, que toco guaire las fotos, pero tiro en formato RAW, treballo las fotos con DPP e el preciso pa fer-las chicotas pa pinchar-las en internet) no podebe fer cosa. Pero l'estudiet ya no el tiengo "ocupato" per uns días e hue he puesto posar-me-ie. Ademés bien contento, perque ahier trobé una Ophrys , que feba anyos que querebe veyer e no la trobabe per la mía zona. Asinas que hue, indo enta'l treballo, he sacato es trastes d'afotar e aquí la tenetz. Ye preciosa pero muit chiquirrina (no sé per qué, yo me la entrefilabe més gran):
Podría estar un hibrido entre la apifera e la scolopax? Me trestuca ixa punteta verde d'el labelo, perque ye més propia de la scolopax, pero el dibuixo ye de la apifera. No el sé, qui el sepa que el diga. Pero consultata unaltra guía de flors, me decanto per la scolopax.
Tamién ya fa un mes que tenié la mía cita anual con las Cypripedium calceolus, encara que ni an he puesto adedicar-le la mitat de tiempo que l'anyo pasato... Pero rai, ya arribarán tiempos quan me vagará de poder estar més tiempo con eras:
Una d'ixas guías de flors que tiengo ye esta: Guía de flores pirenaicas para niños y niñas. E soi ito bell par de días con la filla a mirar flors e a identificar-las (podetz veyer el blog d'un d'es autors aquí). Esta, estoi que ye una Dactylorhiza maculata, la trobemos en el Cornato (n'i hai una pila) e no fayé una foto cheneral, seno un detallet:
E esta tamién ye d'el Cornato, cuento que ye una Dactylorhiza fuchsii:
Esta altra no sé se ye la Dactyloriza elata u la majalis...
E ya pa rematar, el domingo me podié escapar un par d'horetas a afotar el Lilium pyrenaicum de la entrata anterior, e baixando, ademés de fotografiar la orquidia anterior, m'entretenié con la humedat:
A esta zaguera, le digo el punto e la i :-)

Una rapideta

Dica que no recupere es míos dominios (l'estudiet con l'ordenador de sobremesa, perque el tiengo ocupato quasi tot este mes), no puedo treballar las poquetas fotos que voi fendo. esto maitín he feto una escapateta rapida a veyer el Lilium pyrenaicum, per si nunca yeran ya floreixitos. E he tenito suerte. Tos deixo la unica foto que he puesto treballar con PS. A veyer se me'l instalan luego en el portátil e puedo amostrar-tos qualque cosa intresant que he feto estes días. Salut.